على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1433

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خويخية ( xovayxeyat ) ا . ع . سختى و بلا . خويد ( xavid ) و ( xevid ) و ( xoyd ) ا . پ . غله زار و كشتزار . و غلهء نارس و غله‌اى كه سبز باشد و خوشهء آن هنوز نرسيده باشد . خوى درد ( xevy - dard ) ا . پ . بيمارى در انگشتان كه بتازى داخس گويند . خويدع ( xoveyda ' ) ا . ع . گسستگى پى ساق شتر از نشستن . يق : به خويدع . خويدك ( xavidak ) و ( xoydak ) ا . پ . قسمى از خربزه . خويدن ( xaveydan ) و ( xavidan ) ف ل و م . پ . نشخوار كردن و فروختن غله‌اى كه هنوز در خوشه باشد . خوى زده ( xoy - zade ) ص . پ . عرق كرده . خويسه ( xaveyse ) ا . پ . منازعه و مناقشه و مباحثه . خويش ( xic ) ا . پ . خود و خود او و شخص و خويشتن . و وجود و هستى ضد عدم . و قلبه يعنى چوبى كه گاو آهن را بدان محكم سازند و زمين را شيار كنند . و گاو آهن . و اقوام و خويشاوندان و اقارب . و نوعى از بافتهء كتان . خويش ( xic ) ص . پ . خوش و خوب و نيك . خويشان ( xic n ) ا . پ . ج . خويش اقارب و اقوام و منسوبان . خويشاوند ( xic vand ) ا . پ . كسى كه بواسطهء نسبت يا از طرف پدر و يا مادر و جز آن به شخص نزديك باشد . خويشاوندان ( xic vand n ) پ . ج . خويشاوند . خويشاوندى ( xic vandi ) ا . پ . قرابت و نسبت و خويشى . خويش باز ( xic - b z ) ص . پ . باطل و فانى و ناپايدار . خويش بين ( xic - bin ) ص . پ . مغرور و متكبر و خودبين . خويشتاب ( xic - t b ) ا . پ . آتشكدهء خودسوز . و نام كتابى . خويشتن ( xic - tan ) ا . پ . خود و خود او و شخص خود و شخص او . و خويشتن آراستن : خود را زينت كردن . خويشتن بيزار ( xictan - biz r ) ص . پ . آنكه از خود آزرده و متنفر باشد . خويشتن بين ( xictan - bin ) ص . پ . كسى كه خود را بزرگ و مهم داند . خويشتن بينى ( xictan - bini ) ا . پ . خود را بزرگ و مهم دانستن . خويشتن‌دار ( xictan - d r ) ص . پ . آنكه پيوسته خود را آسوده دارد و تن‌پرور و فراغت دوست . و آنكه خود را در گفتن سخن حق و حرف خير معاف دارد . و لجوج . خويشتن دارى ( xictan - d ri ) ا . پ . حمايت و حراست از خود . و تن‌پرورى . و لجاجت . خويشتن ستائى ( xictan - set 'i ) ا . پ . تحسين و تمجيد و ستايش از خود . خويشتن شناسى ( xictan - cen si ) ا . پ . خودبينى و خود پسندى و تكبر . خويش قرابات ( xic - qar b t ) ا . پ . نسبت و خويشى . و اقوام و اقربا . خويشكار ( xic - k r ) ا . پ . كشاورز و دهقان و كشتكار . خويش كام ( xic - k m ) ص . پ . خودپسند و خودسر . خويشى ( xici ) ا . پ . قرابت و خويشاوندى و نزديكى بواسطهء نسبت از طرف پدر و يا مادر و جز آن . خويصة ( xovayssat ) ا . ع . مصغر خاصة . خويصرة ( xovayserat ) ا . ع . مصغر خاصرة . و ذو الخويصرة يمانى : نام مردى صحابى كه در مسجد بول كرد . و ذو الخويصرة تميمى : لقب خرقوص خارجى . خويگر ( xuy - gar ) ا . پ . عادت و طبيعت و روش و طريقه . خويگير ( xuy - gir ) ا . پ . دوست و مصاحب و همدم و همنشين . خويگير ( xuy - gir ) ا . پ . عرق‌گير . و تكلتو كه در زير زين اندازند . خويل ( xovayl ) ا . ع . مصغر خال . خويله ( xoyle ) ا . پ . مردم احمق و ابله و نادان و بيشتر اين لفظ را در موقع دشنام و قدح استعمال مىكنند . خويناد ( xoyn d ) و خويناه ( xoyn h ) ا . پ . خراطين كه كرمى است سرخ و در ميان گل متكون مىگردد . خويوز ( xuyuz ) ا . پ . شب پره و خفاش و هر مرغى كه در شب پرواز كند . خويه ( xuye ) ا . پ . پاروب و بيل مانندى چوبين كه بدان كشتى رانند و برف و جز آن روبند . خوييدن ( xoyidan ) ف ل و م . پ . عرق كردن . و فراهم آورده شدن . و زيستن . خه ( xah ) ا . پ . خنده و ضحك و استهزا . خه‌خه ( xah - xah ) پ . كلمهء تحسين يعنى خوشا و مرحبا و به‌به و بارك اللّه . خهر ( xohr ) ا . پ . وطن و زمين اصلى و مسكن و مأوا . خهل ( xahl ) و ( xohl ) ص . پ . كج و ناراست و خم . خهل ( xohal ) ا . پ . قالب كفش . خهله ( xahle ) ص . پ . كج و ناراست